Uitleg voor jeugdprofessionals

Toestemming voor jeugdhulp: wie beslist?

Wie toestemming geeft voor jeugdhulp, hangt af van de leeftijd van het kind en van wie het gezag heeft. Tot 12 jaar beslissen de ouders met gezag. Van 12 tot 16 jaar zijn er twee toestemmingen nodig: van de jongere zelf en van de ouders met gezag. Vanaf 16 jaar beslist de jongere zelf. Zo staat het in artikel 7.3.4 van de Jeugdwet. In de praktijk begint het lastige deel daarna.

Welke toestemming heb je nodig bij welke leeftijd?

  1. Tot 12 jaar

    de ouders met gezag, of de voogd. Je betrekt het kind wel, op een manier die past bij zijn leeftijd.

  2. 12 tot en met 15 jaar

    de jongere en de ouders met gezag. Beide toestemmingen zijn nodig.

  3. Vanaf 16 jaar

    de jongere zelf.

In een gedwongen kader, zoals een ondertoezichtstelling, gelden andere regels.

Hoe weet je wie het gezag heeft?

Of vader in beeld is, zegt iets over contact. Of hij gezag heeft, staat ergens anders. "Bij de aanmelding is het gecheckt." Dat hoor ik vaak. Maar wat staat er dan in het dossier? Een vinkje, of het bewijs? Het gezag stel je vast met een bron, zoals het gezagsregister. Dat kan op twee manieren: in het gezagsregister, of bij de gemeente in de Basisregistratie personen. Het gezagsregister is gratis. Daarin staan alleen de wijzigingen die een rechter heeft aangebracht. Bij de gemeente vraag je, met een machtiging van de ouder, een uittreksel op waarop het gezag staat. Gezag met bewijs, niet met een vinkje.

Een van de ouders geeft geen toestemming. Wat dan?

Bij een jongere van 12 tot 16 jaar mag je in twee situaties toch hulp bieden zonder toestemming van de ouders:

  • als de hulp kennelijk nodig is om ernstig nadeel voor de jongere te voorkomen, of
  • als de jongere de hulp weloverwogen blijft wensen, ook nadat de ouders die geweigerd hebben.

Let op wat er in die tweede situatie staat. Die gaat uit van een weigering. Dus van ouders die gevraagd zijn. Daar gaat het in de praktijk vaak mis.

Mijn cliënt is vijftien en wil niet dat zijn ouders het weten. Mag ik hem helpen?

Dat hangt af van de situatie en van je afweging. Begin bij de vraag: wat maakt dat hij dit niet wil vertellen? Gaat het om schaamte, om ruzie of om veiligheid? Dat vraagt telkens iets anders van je. Onderzoek samen met hem of en hoe zijn ouders toch betrokken kunnen worden. Is de jongere onveilig, dan volg je de meldcode. En wat je ook besluit: leg je afweging vast.

Wat leg je vast in het dossier?

Het besluit, met wat je hebt afgewogen. Wie heeft het gezag, en hoe weet je dat? Wie heeft toestemming gegeven? Wat heb je gedaan toen die toestemming uitbleef, en waarom? Wat in je hoofd staat, staat niet op papier. En dat bestaat dus niet op het moment dat je verantwoording moet afleggen.

Uit de praktijk: doorgaan na akkoord van de leidinggevende

Ouders vragen hulp. Dan trekt vader zijn toestemming in. Hij wil niet meer dat er met zijn kinderen gesproken wordt. De professional overlegt met haar leidinggevende. Die geeft akkoord, en zij gaat door met de gesprekken. Moeder was immers de hulpvrager. Het college legde een berisping op (beslissing 19.040). Vader had gezag, en zijn toestemming was ingetrokken. Dat er ernstig nadeel dreigde, was niet aangetoond en niet vastgelegd. Een akkoord van de leidinggevende is geen onderbouwing. Sparren mag altijd. Je leidinggevende is alleen geen grondslag voor je afweging.

Webinar Toestemming in de praktijk

Wil je het samen met collega's uitpluizen?